„Przesadzasz.”
„To wszystko sobie wymyśliłaś.”
„Masz problemy z pamięcią.”
„Nikt ci nie uwierzy.”
„To przez ciebie się rozstajemy.”
Jeżeli takie zdania słyszysz od współmałżonka regularnie, możesz mieć do czynienia z gaslightingiem, czyli formą manipulacji polegającą na podważaniu Twojej pamięci, oceny sytuacji i poczucia rzeczywistości.
W toku postępowania rozwodowego problem polega na tym, że osoba stosująca gaslighting często próbuje przenieść tę samą strategię do sali sądowej.
I wtedy pojawia się pytanie: jak przygotować się do rozwodu z osobą, która przez lata przekonywała Cię, że problem istnieje wyłącznie w Twojej głowie?
Czym jest gaslighting w małżeństwie?
Gaslighting „A może rzeczywiście przesadzam?”
Czy gaslighting może mieć znaczenie w sprawie rozwodowej?
Gaslighting a rozwód z winy małżonka
„On wszystkiego się wyprze”. Co wtedy?
Jak udowodnić gaslighting w sprawie rozwodowej?
Gaslighting w sprawie rozwodowej - a co z dziećmi?
Największy błąd przy rozwodzie z winy małżonka? Próba udowodnienia, że małżonek jest „narcyzem”
Czy warto żądać rozwodu z orzekaniem o winie?
Rozwód z gaslighterem wymaga przede wszystkim przygotowania
Próżno szukać w wyroku wzmianki, że do rozwodu doprowadził małżonek stosujący galighting. Na gaslighting nie ma specjalnego paragrafu. To określenie opisujące określony sposób manipulowania drugą osobą.
W praktyce może polegać między innymi na:
Najbardziej wyniszczające jest często nie samo pojedyncze zachowanie, ale jego powtarzalność i długotrwałe stosowanie.
Po pewnym czasie osoba poddawana takiej manipulacji może zacząć zadawać sobie pytanie:
I właśnie dlatego rozwód z osobą stosującą gaslighting wymaga szczególnie przemyślanej strategii włącznie z powierzeniem swojej sprawy doświadczonemu radcy prawnemu lub adwokatowi, specjalizującemu się w sprawach rozwosowych.
Tak, ale trzeba to właściwie rozumieć.
Sąd nie orzeka rozwodu dlatego, że jeden z małżonków „stosował gaslighting”. W pierwszej kolejności bada, czy doszło do zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego. Wynika to z art. 56 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Gaslighting będzie miał znaczenie przy wykazywaniu, że współmałżonek przyczynił się do rozpadu małżeństwa albo go spowodował.
Dlatego nie chodzi o to, żeby podczas rozprawy powiedzieć:
„Mój mąż stosował wobec mnie gaslighting.” Taki zarzut nie poparty żadnymi faktami i dowodami jest zupełnie gołosłowny.
Znacznie ważniejsze jest pokazanie konkretnych zachowań, ich częstotliwości, skutków oraz wpływu na rozpad małżeństwa.
To właśnie tutaj pojawia się jeden z najważniejszych elementów całej sprawy.
Jeżeli małżonek przez długi czas poniżał, kontrolował, zastraszał, manipulował lub podważał rzeczywistość drugiej strony, trzeba zastanowić się, czy konkretne zachowania przyczyniły się do rozpadu więzi małżeńskich.
Przy ocenie winy znaczenie mają konkretne zachowania małżonków oraz ich związek przyczynowy z rozkładem pożycia. W orzecznictwie wskazuje się również, że wina w rozkładzie pożycia nie podlega stopniowaniu – nie istnieje konstrukcja „większej” i „mniejszej” winy, która pozwalałaby automatycznie zrekompensować przewinienia jednej strony przewinieniami drugiej.
Warto dokładnie przeanalizować, co doprowadziło do tego stanu.
To jeden z najczęstszych problemów w sprawach dotyczących przemocy psychicznej i manipulacji.
Osoba stosująca gaslighting może powiedzieć:
„Nigdy czegoś takiego nie powiedziałem.”
„Ona jest przewrażliwiona.”
„To ona wszczynała awantury.”
„Mam wiadomości, z których wynika, że to ona była agresywna.”
„Żona ma problemy emocjonalne.”
I właśnie dlatego nie warto budować sprawy wyłącznie na własnych zeznaniach i przekonaniu, że prawda sama się obroni – bo niestety nie obroni się.
Trzeba wcześniej zebrać i zabezpieczyć materiał dowodowy.
Nie istnieje jeden konkretny „dowód na gaslighting”. W praktyce często zdarza się, że małżonek poddawany przez lata technikom gaslightingu nie ma pojęcia o tym. Zamiast tego często czuje zaniżenie poczucia własnej wartości, boi się reakcji współmałżonka, boi się podjąć jakiejkolwiek decyzji wbrew małżonkowi. To dowód ma to jak bardzo została zniszczona jej psychika. Niejednokrotnie dopiero rozmowa z psychologiem, radcą prawnym lub adwokatem, otwiera oczy na to, że jest ofiarą przebiegłej manipulacji.
W sądzie będą mieć znaczenie dowody pokazujące sposób funkcjonowania małżeństwa.
W zależności od sytuacji mogą to być między innymi:
1. Wiadomości SMS i komunikatory
Zwłaszcza takie, które pokazują powtarzalność określonych zachowań, zaprzeczanie wcześniejszym ustaleniom, groźby, poniżanie czy manipulowanie.
2. E-maile
Szczególnie istotne, jeżeli pokazują chronologię zdarzeń.
3. Nagrania
Ich wykorzystanie w postępowaniu wymaga każdorazowo oceny konkretnej sytuacji i sposobu uzyskania nagrania. Nie należy automatycznie zakładać, że każde nagranie jest niedopuszczalnym dowodem albo przeciwnie – że każde można bezpiecznie wykorzystać.
4. Zeznania świadków
Rodzina, znajomi, sąsiedzi czy inne osoby mogą być istotni, jeżeli rzeczywiście obserwowali określone zachowania lub ich konsekwencje.
5. Dokumentacja dotycząca dzieci
Jeżeli manipulacja obejmuje również dzieci, znaczenie mogą mieć dokumenty dotyczące ich funkcjonowania, kontaktów z rodzicami czy konfliktów między rodzicami.
6. Dokumenty z innych postępowań
W zależności od sytuacji mogą mieć znaczenie dokumenty pochodzące z innych spraw, postępowań czy interwencji.
Najważniejsza jest jednak chronologia.
Nie wystarczy pokazać dziesięciu przypadkowych wiadomości.
Znacznie bardziej przekonujący może być spójny obraz:
określone zachowanie → reakcja drugiej strony → eskalacja → rozpad więzi → trwałe rozstanie.
Nie kasuj wiadomości
Jeżeli jesteś przed rozwodem i podejrzewasz, że współmałżonek stosuje wobec Ciebie manipulację, nie usuwaj pochopnie wiadomości, e-maili czy innych materiałów, które mogą mieć znaczenie dla sprawy.
Warto również stworzyć prywatną chronologię zdarzeń.
Data.
Co się wydarzyło.
Kto był obecny.
Co zostało powiedziane lub zrobione.
Jaka była reakcja drugiej strony.
Czy istnieje dokument lub wiadomość potwierdzająca zdarzenie.
To może być niezwykle pomocne, szczególnie kiedy przez lata słyszałaś(eś):
„Przecież to nigdy nie miało miejsca.”
Tutaj sytuacja staje się jeszcze bardziej skomplikowana.
Jeżeli małżonek stosujący gaslighting próbuje przekonywać dzieci, że drugi rodzic jest „zły”, „chory”, „niestabilny” albo odpowiedzialny za rozpad rodziny, konflikt może wykraczać daleko poza sam rozwód.
W sprawie rozwodowej sąd rozstrzyga również m.in. o władzy rodzicielskiej, kontaktach z dzieckiem oraz kosztach jego utrzymania i wychowania.
Dlatego warto dokumentować nie tylko zachowania skierowane przeciwko Tobie, ale również sytuacje dotyczące dzieci.
Jednocześnie trzeba uważać na jedną rzecz:
Nie rób z dziecka swojego świadka.
Nie wypytuj go o drugiego rodzica i nie przygotowuj go do rozprawy.
Dziecko nie powinno być narzędziem w konflikcie dorosłych.
W Internecie bardzo łatwo znaleźć diagnozy:
„To narcyz.”
„To psychopata.”
„To socjopata.”
„To narcyz ukryty.”
W sprawie rozwodowej takie etykiety zazwyczaj są znacznie mniej wartościowe niż konkretne fakty.
Sąd nie musi wiedzieć, jaką diagnozę przypisujesz współmałżonkowi.
Sąd powinien wiedzieć:
co zrobił, kiedy to zrobił, jak często, wobec kogo, jaki był tego skutek i czy zachowanie przyczyniło się do rozpadu małżeństwa.
To zależy od konkretnej sprawy.
Przy zgodnym żądaniu małżonków sąd może zaniechać orzekania o winie. Wtedy skutki są takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy.
Jeżeli jednak zachowania współmałżonka były poważne i masz podstawy, aby przypisywać mu winę za rozpad małżeństwa, decyzję o tym, czy dochodzić rozwodu z wyłącznej winy, należy podjąć dopiero po analizie dowodów.
W niektórych sprawach rozstrzygnięcie o winie może mieć również znaczenie dla późniejszych roszczeń alimentacyjnych między byłymi małżonkami. Art. 60 k.r.o. przewiduje bowiem odmienną sytuację małżonka niewinnego i małżonka wyłącznie winnego rozkładu pożycia.
Jeżeli przez kilka lat ktoś przekonywał Cię, że nie pamiętasz własnego życia, pierwszym krokiem nie powinno być udowadnianie mu, że się myli.
Pierwszym krokiem powinno być uporządkowanie faktów.
Zbierz dokumenty.
Zabezpiecz wiadomości.
Zapisz chronologię.
Zastanów się, którzy świadkowie rzeczywiście znają sytuację.
Oddziel fakty od ocen.
I przede wszystkim – nie próbuj prowadzić całego procesu według zasad narzuconych przez osobę, która przez lata manipulowała komunikacją w związku.
W sprawie rozwodowej nie wygrywa ten, kto głośniej mówi, że ma rację.
Znaczenie ma to, co można wykazać przed sądem.
Najważniejsze pytanie
Jeżeli Twój małżonek przez lata powtarzał Ci, że „wszystko sobie wymyślasz”, a teraz przedstawia się przed rodziną i znajomymi jako ofiara Twojego zachowania – czy masz już zabezpieczone dowody, które pokazują, jak naprawdę wyglądało Wasze małżeństwo?
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje analizy konkretnego stanu faktycznego. W sprawach rozwodowych znaczenie dowodów i strategia procesowa zależą od okoliczności konkretnej sprawy.
Jeśli mierzysz się z takim problemem i szukasz radcy prawnego lub adwokata do mającego odpowiednie doświadczenie w trudnych postępowaniach rozwodowych, to zapraszam do kontaktu
Obszar działania: Niegowa, Koniecpol, Szczekociny, Włodowice, Siewierz, Ogrodzieniec, Olkusz, Katowice, Częstochowa, Poręba, Poraj, Sosnowiec, Dąbrowa Górnicza, Będzin, Zawiercie, Myszków, Żarki, Lelów
ul. Władysława Stanisława Reymonta 2/3
42-400 Zawiercie
Godziny otwarcia:
Poniedziałek: 9-17
Wtorek: 9-20
Środa: 9-18
Czwartek: 9-16
Piątek: 9-15
Soboty oraz inne godziny - tylko po wcześniejszym
telefonicznym uzgodnieniu spotkania.
ul. Brzozowa 28
42-235 Lelów
Godziny otwarcia - Klienci przyjmowani są tylko po wcześniejszym telefonicznym uzgodnieniu spotkania.
tel. kom. 883 768 968
e-mail: biuro@legeartis-kancelaria.pl
Z uwagi na częste wyjazdy do Sądu proszę o wcześniejsze
ustalenie terminu spotkania pod wskazanym numerem telefonu
lub za pomocą adresu poczty elektronicznej.